ရှေးမြန်မာစစ်တပ် ဘယ်လိုဖွဲ့စည်းခဲ့သလဲ

မြန်မာ့ရာဇဝင်ထဲမှာ စစ်ပွဲတွေ အများကြီးရှိတယ်။ ပုဂံကနေ တောင်ငူ၊ ကုန်းဘောင်အထိ မင်းဆက်တွေ နယ်မြေချဲ့ခဲ့ကြတယ်။ မြို့တွေကို ဝိုင်းခဲ့ကြတယ်။ ဆင်တပ်တွေ တိုက်ခဲ့ကြတယ်။ အယုဒ္ဓယ၊ မဏိပူရ၊ တရုတ်နယ်စပ်နဲ့ အိန္ဒိယဘက်အထိ စစ်တပ်တွေ ချီတက်ခဲ့ကြတယ်။

ဒါပေမယ့် မေးခွန်းတစ်ခုရှိတယ်။

လူသောင်းချီတဲ့ စစ်တပ်တစ်တပ်ကို အဲဒီခေတ်မှာ ဘယ်လိုစုခဲ့ကြသလဲ။ ဘယ်သူတွေ စစ်သားဖြစ်ကြသလဲ။ စစ်သားတွေ လစာရသလား။ စစ်တပ်ချီတဲ့အခါ စားစရာဘယ်ကရသလဲ။ ဆင်၊ မြင်း၊ လှေနဲ့ သေနတ်တပ်တွေကို ဘယ်လိုပေါင်းစပ်အသုံးပြုခဲ့ကြသလဲ။

ရှေးမြန်မာစစ်တပ်ကို ယနေ့ခေတ် professional army တစ်ခုလို တစ်နှစ်ပတ်လုံး စစ်သားအများကြီးကို စခန်းထဲထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်းလို့ မြင်ရင် မမှန်ဘူး။ ခေတ်အလိုက် ဖွဲ့စည်းပုံပြောင်းလဲခဲ့ပေမယ့် အခြေခံအားဖြင့် နိုင်ငံရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်၊ လူဦးရေစာရင်း၊ အမှုထမ်းစနစ်နဲ့ ဒေသခံအာဏာရှင်တွေကို အသုံးပြုပြီး လိုအပ်တဲ့အချိန်မှာ လူအင်အားကို စုစည်းတဲ့ပုံစံ ဖြစ်ခဲ့တယ်။

စစ်သားတွေ ဘယ်ကလာသလဲ

ရှေးမြန်မာနိုင်ငံမှာ လူတိုင်းဟာ တစ်နှစ်ပတ်လုံး စစ်သားမဟုတ်ဘူး။

တော်ဝင်အမှုထမ်းအုပ်စုတွေ၊ စစ်မှုထမ်းရန် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အိမ်စုတွေ၊ ဒေသအလိုက် အုပ်ချုပ်သူတွေအောက်က လူအင်အားနဲ့ အထူးတပ်ဖွဲ့တွေ ရှိခဲ့တယ်။ စစ်ဖြစ်လာတဲ့အခါ ဗဟိုက အမိန့်ထုတ်ပြီး ဒေသအသီးသီးက သတ်မှတ်ထားတဲ့ လူအရေအတွက်၊ လက်နက်၊ ရိက္ခာနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတိရစ္ဆာန်တွေကို ပေးပို့ရတတ်တယ်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ စစ်ရေးအတွက် လူဦးရေကို အိမ်စု၊ ရွာ၊ မြို့နယ်အလိုက် စာရင်းသွင်းခြင်းဟာ အရေးကြီးခဲ့တယ်။ အချို့အမှုထမ်းအုပ်စုတွေဟာ မျိုးရိုးလိုက်တာဝန်မျိုး ရှိခဲ့ကြတယ်။

ဒါကြောင့် ဘုရင်က “စစ်သား ၂၀,၀၀၀ လိုတယ်” ဆိုပြီး တစ်ဦးချင်းလိုက်ခေါ်တာ မဟုတ်ဘူး။ အမိန့်ဟာ အုပ်ချုပ်ရေးအဆင့်ဆင့်ကနေ ဆင်းသွားပြီး ဒေသအလိုက် လူအင်အားကို စုစည်းတာဖြစ်တယ်။

ဒီစနစ်မှာ စစ်တပ်ရဲ့ အင်အားဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ လူဦးရေကို ဘယ်လောက်ထိ ထိန်းချုပ်စာရင်းသွင်းနိုင်သလဲဆိုတာနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်တယ်။

တပ်မတော်ရဲ့ အခြေခံက ခြေလျင်တပ်

ဆင်တပ်နဲ့ မြင်းတပ်က ရာဇဝင်ထဲမှာ ပိုမြင်သာပေမယ့် စစ်တပ်တစ်တပ်ရဲ့ လူအများစုက ခြေလျင်တပ် ဖြစ်တယ်။

ခြေလျင်တပ်သားတွေဟာ ခေတ်အလိုက် ဓား၊ လှံ၊ ဒိုင်း၊ လေးမြား၊ မီးကျောက်သေနတ်နဲ့ အခြားလက်နက်တွေကို အသုံးပြုခဲ့ကြတယ်။ ဥရောပနဲ့ အာရှကုန်သွယ်ရေးကွန်ရက်ကနေ မီးသေနတ်နည်းပညာ ပိုမိုပျံ့နှံ့လာတဲ့ ၁၆ ရာစုနောက်ပိုင်းမှာ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ပုံစံလည်း တဖြည်းဖြည်းပြောင်းလာတယ်။

တောင်ငူခေတ်မှာ ဘုရင့်နောင်လို မင်းတွေ အင်အားကြီးနိုင်ငံတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့တာဟာ ဆင်တပ်တစ်ခုတည်းကြောင့် မဟုတ်ဘူး။ လူအင်အားအများကြီးကို စုစည်းနိုင်ခြင်း၊ မြို့တွေကို ဝိုင်းရံနိုင်ခြင်း၊ လက်နက်နဲ့ ရိက္ခာကို ရှည်လျားတဲ့လမ်းကြောင်းအတိုင်း သယ်နိုင်ခြင်းတို့က ပိုအရေးကြီးတယ်။

ဆင်တပ်က ဘာကြောင့် အရေးကြီးခဲ့သလဲ

မြန်မာ့စစ်ရေးသမိုင်းကို ပြောရင် ဆင်မပါလို့မရဘူး။

စစ်ဆင်ဟာ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများစွာမှာ တော်ဝင်စစ်အင်အားရဲ့ သင်္ကေတဖြစ်ခဲ့တယ်။ ဆင်ပေါ်ကနေ အရာရှိတွေ စစ်မြေပြင်ကို ကြည့်ရှုကွပ်ကဲနိုင်တယ်။ ဆင်ရဲ့ ကိုယ်ထည်ကြီးမားမှုနဲ့ အလေးချိန်က ခြေလျင်တပ်အတွက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖိအားဖြစ်စေနိုင်တယ်။

ရာဇဝင်တွေမှာ ဘုရင်နဲ့ မင်းသားတွေ ဆင်စီးပြီး တိုက်ခိုက်တဲ့ဇာတ်ကြောင်းများစွာ ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် ဆင်ကို ယနေ့ခေတ် tank လို မမြင်သင့်ဘူး။

ဆင်ဟာ သေနတ်၊ အမြောက်နဲ့ စနစ်တကျဖွဲ့ထားတဲ့ ခြေလျင်တပ်ကို ရင်ဆိုင်တဲ့အခါ အန္တရာယ်ရှိတယ်။ ဒဏ်ရာရပြီး ထိတ်လန့်သွားတဲ့ဆင်က ကိုယ့်တပ်ကိုပါ ပြန်နင်းနိုင်တယ်။

ဆင်တွေရဲ့ တခြားအရေးကြီးတဲ့အခန်းကဏ္ဍက သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဖြစ်တယ်။ လမ်းမကောင်းတဲ့ တောတောင်ဒေသတွေမှာ ပစ္စည်း၊ လက်နက်နဲ့ အလေးချိန်ကြီးတဲ့ပစ္စည်းတွေ သယ်ဖို့ ဆင်တွေ အသုံးဝင်တယ်။

ဒါကြောင့် စစ်ဆင်ဟာ တိုက်ခိုက်ရေးလက်နက်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘဲ စစ်တပ်ရဲ့ logistics အတွက်လည်း အရေးကြီးခဲ့တယ်။

မြင်းတပ်က ဘာလုပ်သလဲ

မြင်းတပ်ဟာ အမြန်နှုန်းအတွက် အရေးကြီးတယ်။

ရန်သူတပ်ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို စုံစမ်းခြင်း၊ သတင်းပို့ခြင်း၊ တပ်ရှေ့ကင်းထောက်ခြင်း၊ ထွက်ပြေးနေတဲ့တပ်ကို လိုက်လံခြင်းနဲ့ အလျင်အမြန်တိုက်ခိုက်ရတဲ့နေရာတွေမှာ မြင်းတပ်ကို အသုံးပြုနိုင်တယ်။

မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရဲ့ ပူပြင်းခြောက်သွေ့တဲ့ဒေသတွေမှာ မြင်းတပ်အသုံးချရတာ တောင်တန်းနဲ့ တောထူထပ်တဲ့ဒေသထက် ပိုလွယ်တယ်။

ဒါပေမယ့် မြင်းအရေအတွက်၊ အစာနဲ့ ထိန်းသိမ်းစရိတ်ကြောင့် ခြေလျင်တပ်လို အများကြီးဖွဲ့နိုင်တာ မဟုတ်ဘူး။ မြင်းကောင်းတွေကို အခြားဒေသကနေ ရယူရတာလည်း ရှိခဲ့တယ်။

လှေတပ်ဟာ မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ မမြင်ရတဲ့အင်အား

မြန်မာ့သမိုင်းမှာ မြစ်တွေဟာ လမ်းမကြီးတွေ ဖြစ်တယ်။ ဧရာဝတီ၊ ချင်းတွင်း၊ စစ်တောင်းနဲ့ အခြားမြစ်ကြောင်းတွေက လူ၊ ကုန်ပစ္စည်းနဲ့ စစ်တပ်ရွှေ့ပြောင်းရေးအတွက် အဓိကလမ်းကြောင်းတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်။

ဒါကြောင့် လှေတပ်ဟာ အလွန်အရေးကြီးတယ်။

စစ်လှေတွေက စစ်သားတွေကို အလျင်အမြန်သယ်နိုင်တယ်။ ရိက္ခာနဲ့ လက်နက်သယ်နိုင်တယ်။ မြစ်ကမ်းမြို့တွေကို တိုက်ခိုက်နိုင်တယ်။ စစ်တပ်ကြီးတစ်တပ်ကို ကုန်းလမ်းကပဲ သယ်တာထက် ရေကြောင်းက ထောက်ပံ့တာ ပိုထိရောက်နိုင်တယ်။

အထူးသဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းကို အုပ်ချုပ်တဲ့ နိုင်ငံအတွက် ရေတပ်ဟာ စစ်တပ်ရဲ့ အပိုဆောင်းတပ်မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံတော်ကို ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ အခြေခံစစ်ရေးစွမ်းရည်တစ်ခု ဖြစ်တယ်။

သေနတ်တွေ ဘယ်အချိန်ကစပြီး အရေးကြီးလာသလဲ

မြန်မာ့စစ်တပ်ဟာ ဓား၊ လှံနဲ့ လေးမြားကိုပဲ အင်္ဂလိပ်ခေတ်အထိ အသုံးပြုခဲ့တယ်ဆိုတာ မှားတယ်။

၁၆ ရာစုကတည်းက အရှေ့တောင်အာရှစစ်ပွဲတွေမှာ မီးသေနတ်နဲ့ အမြောက်တွေ အရေးကြီးလာနေပြီ။ ပေါ်တူဂီစစ်သား၊ ကြေးစားတပ်သားနဲ့ လက်နက်နည်းပညာတွေဟာ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေထဲ ဝင်လာခဲ့တယ်။ မြန်မာမင်းတွေကလည်း နိုင်ငံခြားသေနတ်သမားနဲ့ အမြောက်သမားတွေကို အသုံးပြုခဲ့ကြတယ်။

တောင်ငူခေတ် စစ်ပွဲတွေမှာ သေနတ်နဲ့ အမြောက်အသုံးပြုမှုဟာ အရေးကြီးလာပြီး ကုန်းဘောင်ခေတ်ရောက်တဲ့အခါ မီးသေနတ်ဟာ စစ်တပ်ရဲ့ ပုံမှန်လက်နက်အဖြစ် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာတယ်။

ပြဿနာက လက်နက်ရှိတာနဲ့ မပြီးဘူး။

သေနတ်ရဲ့ အရည်အသွေး၊ ယမ်း၊ ကျည်၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု၊ တပ်သားလေ့ကျင့်မှုနဲ့ အမြောက်ပစ်စနစ်တွေ လိုတယ်။ ၁၉ ရာစုမှာ ဥရောပစစ်တပ်တွေ စက်မှုတော်လှန်ရေးနဲ့အတူ လက်နက်နည်းပညာ အလွန်မြန်မြန်တိုးတက်လာတဲ့အခါ ကုန်းဘောင်စစ်တပ်နဲ့ နည်းပညာကွာဟမှု ပိုကြီးလာတယ်။

နိုင်ငံခြားသားတွေပါ မြန်မာစစ်တပ်ထဲ ရှိခဲ့သလား

ရှိခဲ့တယ်။

မြန်မာမင်းဆက်တွေဟာ နိုင်ငံခြားစစ်ပညာရှင်နဲ့ လက်နက်ကျွမ်းကျင်သူတွေကို အသုံးပြုခဲ့ကြတယ်။ ပေါ်တူဂီ၊ မွတ်စလင်၊ အိန္ဒိယနဲ့ အခြားအုပ်စုတွေက သေနတ်သမား၊ အမြောက်သမားနဲ့ အထူးအမှုထမ်းအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့တဲ့ သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေ ရှိတယ်။

စစ်ပွဲအပြီး ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်လာတဲ့ လူအုပ်စုတချို့ကိုလည်း နိုင်ငံတော်အမှုထမ်းအဖြစ် နေရာချထားပြီး မျိုးဆက်လိုက် စစ်မှုထမ်းစေတဲ့အခြေအနေတွေ ရှိခဲ့တယ်။

ဒါကြောင့် ရှေးမြန်မာစစ်တပ်ကို လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းနဲ့ ဖွဲ့ထားတဲ့တပ်လို့ မြင်ရင် မပြည့်စုံဘူး။ အင်ပါယာကြီးလာလေလေ လူမျိုး၊ ဘာသာနဲ့ ဒေသကွဲပြားတဲ့ တပ်ဖွဲ့တွေ ပိုများလာတယ်။

စစ်တပ်တစ်တပ် ဘယ်လိုအမိန့်ပေးကြသလဲ

အမြင့်ဆုံးစစ်အာဏာက ဘုရင်ဆီမှာရှိတယ်။ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် စစ်ချီတဲ့ခေတ်တွေရှိသလို မင်းသား၊ ဝန်ကြီး၊ စစ်သူကြီးနဲ့ ဒေသခံအုပ်ချုပ်သူတွေကို တပ်ဦးစီးခိုင်းတာလည်း ရှိတယ်။

တပ်ကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း မထားဘဲ တပ်ဦး၊ တပ်လယ်၊ တပ်နောက်နဲ့ ဘေးတပ်တွေလို စစ်ဆင်ရေးလိုအပ်ချက်အလိုက် ခွဲနိုင်တယ်။ လမ်းကြောင်းကွဲပြီး ချီတက်ကာ သတ်မှတ်နေရာမှာ ပြန်ပေါင်းတာလည်း ရှိတယ်။

ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ် radio မရှိတဲ့အတွက် အမိန့်ပေးစနစ်က ပိုခက်တယ်။ လူပို့သတင်း၊ မြင်းစီးတမန်၊ အလံ၊ ဗုံ၊ မောင်းနဲ့ အသံအချက်ပြစနစ်တွေကို အသုံးပြုရတယ်။

တပ်ကြီးလေလေ အမိန့်တစ်ခု ရှေ့တန်းအထိ ရောက်ဖို့ ပိုကြာတယ်။ ဒါကြောင့် အောက်ခြေတပ်မှူးတွေရဲ့ အတွေ့အကြုံနဲ့ စည်းကမ်းက အရေးကြီးတယ်။

စစ်တပ်ကို ဘယ်လိုကျွေးခဲ့ကြသလဲ

စစ်ပွဲမှာ ဓားထက် ထမင်းက ပိုအရေးကြီးတဲ့အချိန်တွေ ရှိတယ်။

စစ်သားတစ်သောင်းကို တစ်နေ့ကျွေးဖို့ ဆန်ဘယ်လောက်လိုမလဲ စဉ်းစားကြည့်ရင် စစ်တပ်ကြီးတစ်တပ်ရဲ့ အဓိကပြဿနာကို မြင်နိုင်တယ်။ စစ်သားတစ်ယောက်တစ်နေ့ ဆန်တစ်ကီလိုအောက်နည်းနည်းသာ စားတယ်လို့ အကြမ်းဖျဉ်းယူရင်တောင် လူတစ်သောင်းအတွက် နေ့တိုင်း တန်ချိန်များစွာ လိုတယ်။ အဲဒီထဲမှာ အသား၊ ငါးခြောက်၊ ဆားနဲ့ တခြားရိက္ခာ မပါသေးဘူး။

ပြီးတော့ ဆင်နဲ့ မြင်းတွေကိုလည်း အစာကျွေးရတယ်။

ဒါကြောင့် စစ်ဆင်ရေးအောင်မြင်မှုဟာ တိုက်ပွဲမှာပဲ မဆုံးဖြတ်ဘူး။ ရိက္ခာစုဆောင်းနိုင်မှု၊ သယ်ယူနိုင်မှုနဲ့ လမ်းကြောင်းလုံခြုံမှုက အရေးကြီးတယ်။

စစ်တပ်တွေဟာ နိုင်ငံတော်က စုဆောင်းပေးတဲ့ရိက္ခာ၊ ဒေသအလိုက် ပေးပို့ရတဲ့အထောက်အပံ့နဲ့ စစ်ဆင်ရာဒေသက ရရှိတဲ့စားနပ်ရိက္ခာတွေကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခဲ့ကြတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ စစ်တပ်ဖြတ်သန်းရာဒေသက သာမန်ပြည်သူတွေအပေါ် အလွန်ကြီးမားတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကျနိုင်တယ်။

စစ်သားတွေ လစာရသလား

ယနေ့ခေတ်စစ်သားလို လစဉ်လစာတစ်မျိုးတည်းနဲ့ နားလည်လို့မရဘူး။

အမှုထမ်းအုပ်စုအချို့ကို မြေယာ၊ ရွာ၊ အခွန်ဝင်ငွေ၊ အခွင့်အရေး သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်ထောက်ပံ့မှုနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားနိုင်တယ်။ စစ်မှုထမ်းတာဝန်ဟာ တစ်ခါတလေ အခွန်တာဝန်တစ်မျိုးလို ဖြစ်နိုင်တယ်။

အဆင့်မြင့်စစ်သူကြီးနဲ့ အရာရှိတွေက ရာထူး၊ မြို့စားနယ်မြေ၊ ဆုလာဘ်နဲ့ တော်ဝင်မျက်နှာသာရနိုင်တယ်။ စစ်အောင်မြင်မှုက လူတစ်ယောက်ရဲ့ လူမှုအဆင့်အတန်းကို အလွန်မြန်မြန်တက်စေနိုင်တယ်။

တစ်ဖက်မှာ စစ်ရှုံးရင် အရာရှိတစ်ယောက်ရဲ့ဘဝဟာလည်း အလွန်မြန်မြန် ပျက်စီးနိုင်တယ်။

မြို့တစ်မြို့ကို ဘယ်လိုတိုက်ကြသလဲ

ရှေးစစ်ပွဲတိုင်းဟာ လယ်ကွင်းထဲမှာ တပ်နှစ်တပ် တန်းစီပြီး တိုက်ကြတာ မဟုတ်ဘူး။

မြို့ရိုးနဲ့ ခံတပ်ရှိတဲ့မြို့ကို သိမ်းဖို့ ဝိုင်းရံစစ်ဟာ အရေးကြီးတယ်။ မြို့ရဲ့ စားနပ်ရိက္ခာလမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်နိုင်တယ်။ မြို့ရိုးကို အမြောက်နဲ့ ပစ်နိုင်တယ်။ တံခါးကို ဖောက်နိုင်တယ်။ မြို့တွင်းက မဟာမိတ်နဲ့ ဆက်သွယ်နိုင်တယ်။ ရက်ရှည်ဝိုင်းထားပြီး ရိက္ခာကုန်အောင် စောင့်နိုင်တယ်။

ဒီလိုစစ်ပွဲမှာ တိုက်ခိုက်နိုင်မှုထက် ကိုယ့်တပ်ကို အချိန်ကြာကြာ ကျွေးထားနိုင်မှုက ပိုအရေးကြီးလာတယ်။

တစ်ခါတလေ မြို့တစ်မြို့ရဲ့ အဆုံးကို တိုက်ပွဲမဟုတ်ဘဲ စားနပ်ရိက္ခာဆုံးရှုံးမှု၊ အတွင်းပိုင်းသစ္စာဖောက်မှု သို့မဟုတ် လက်နက်ချသဘောတူညီချက်က ဆုံးဖြတ်တယ်။

စစ်တပ်အင်အားစာရင်းတွေကို ယုံလို့ရသလား

ရာဇဝင်တွေမှာ စစ်သားသိန်းချီ၊ ဆင်ထောင်ချီ၊ မြင်းသောင်းချီဆိုတဲ့ အရေအတွက်တွေ တွေ့ရတတ်တယ်။

ဒီကိန်းဂဏန်းတွေကို တိုက်ရိုက်ယုံဖို့ သတိထားရတယ်။ ရှေးရာဇဝင်ရေးသားမှုမှာ ဘုရင်ရဲ့ အင်အားကို ကြီးကျယ်အောင် ဖော်ပြဖို့ အရေအတွက်တိုးချဲ့ရေးသားနိုင်တယ်။ နောက်ပိုင်းကူးယူမှုမှာလည်း ဂဏန်းမှားနိုင်တယ်။

ပိုအရေးကြီးတာက logistics နဲ့ တိုက်စစ်ဆင်နိုင်စွမ်းကို စစ်ဆေးတာပါ။ လူတစ်သိန်းရှိတယ်ဆိုရင် သူတို့ကို ဘယ်လိုကျွေးမလဲ။ ဘယ်လမ်းက သွားမလဲ။ ရေဘယ်ကရမလဲ။ တိရစ္ဆာန်ဘယ်လောက်လိုမလဲ။ ဒီမေးခွန်းတွေက ရာဇဝင်ကိန်းဂဏန်းတစ်ခု လက်တွေ့ဖြစ်နိုင်မဖြစ်နိုင်ကို စစ်ဆေးရာမှာ ကူညီတယ်။

ဒါကြောင့် သမိုင်းပညာရှင်တွေဟာ ရာဇဝင်စာသားကို ကျောက်စာ၊ နိုင်ငံခြားမှတ်တမ်း၊ ပထဝီအနေအထားနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးဖြစ်နိုင်ခြေတို့နဲ့ တိုက်စစ်ကြတယ်။

အင်္ဂလိပ်နဲ့တိုက်တဲ့အခါ ဘာကြောင့် ကွာဟချက်ကြီးလာသလဲ

ကုန်းဘောင်စစ်တပ်ဟာ ၁၈ ရာစုမှာ အားနည်းတဲ့တပ် မဟုတ်ဘူး။ အလောင်းဘုရားနဲ့ ဆင်ဖြူရှင်ခေတ်မှာ အလွန်ကြီးမားတဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်နိုင်ခဲ့တယ်။ တရုတ်ချင်းမင်းဆက်ရဲ့ ကျူးကျော်တပ်တွေကိုလည်း ၁၇၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ တားဆီးနိုင်ခဲ့တယ်။

ဒါပေမယ့် ၁၉ ရာစုမှာ စစ်ပွဲရဲ့ နည်းပညာအခြေအနေ အလွန်မြန်မြန်ပြောင်းသွားတယ်။

ဗြိတိသျှမှာ စနစ်တကျလေ့ကျင့်ထားတဲ့ အိန္ဒိယတပ်ဖွဲ့တွေ၊ ပိုကောင်းတဲ့အမြောက်၊ ခေတ်မီသေနတ်၊ ရေနွေးငွေ့သင်္ဘော၊ ပင်လယ်ရေတပ်နဲ့ အိန္ဒိယအင်ပါယာရဲ့ ငွေကြေးနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးကွန်ရက်ရှိတယ်။

ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲမှာတောင် ဗြိတိသျှဘက်က ရောဂါနဲ့ logistics ပြဿနာကြောင့် အလွန်အမင်းဆုံးရှုံးခဲ့ပေမယ့် ပင်လယ်ကနေ တပ်နဲ့ ရိက္ခာကို ဆက်လက်ပို့နိုင်ခဲ့တယ်။

၁၈၈၅ ရောက်တဲ့အခါ ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောနဲ့ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းကို အသုံးပြုပြီး ဗြိတိသျှတပ်က မန္တလေးအထိ အလွန်မြန်မြန်တက်နိုင်ခဲ့တယ်။

ဒါဟာ မြန်မာစစ်သားတွေ မတိုက်တတ်တော့လို့ မဟုတ်ဘူး။ စစ်ပွဲကို ထောက်ပံ့နိုင်တဲ့ နိုင်ငံတော်စနစ်နဲ့ နည်းပညာအင်အား ကွာဟချက်ကြီးလာတာ ဖြစ်တယ်။

ရှေးမြန်မာစစ်တပ်ကို ဘယ်လိုနားလည်သင့်သလဲ

ရှေးမြန်မာစစ်တပ်ဟာ ဆင်ပေါ်မှာ ဓားကိုင်ပြီး ပြေးတိုက်တဲ့ လူအုပ်ကြီးတစ်ခု မဟုတ်ဘူး။

သူ့နောက်မှာ လူဦးရေစာရင်းရှိတယ်။ အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ရှိတယ်။ ရွာနဲ့ မြို့တွေက ပေးရတဲ့ လူအင်အားရှိတယ်။ ရိက္ခာစုဆောင်းရေးရှိတယ်။ ဆင်နဲ့ မြင်းထိန်းသိမ်းရေးရှိတယ်။ လှေတပ်ရှိတယ်။ လက်နက်ထုတ်လုပ်သူနဲ့ နိုင်ငံခြားသေနတ်သမားတွေရှိတယ်။ တပ်မှူးအဆင့်ဆင့်နဲ့ သတင်းပို့စနစ်ရှိတယ်။

အဲဒီစနစ်တွေ အားကောင်းတဲ့အချိန်မှာ မြန်မာမင်းတွေဟာ ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံနယ်နိမိတ်ထက် အများကြီးကျယ်တဲ့ဒေသတွေထိ စစ်တပ်ပို့နိုင်ခဲ့တယ်။

ဒါပေမယ့် စစ်တပ်ကြီးလာလေလေ ထမင်းပိုလိုတယ်။ ဆင်ပိုလိုတယ်။ မြင်းပိုလိုတယ်။ လမ်းပိုလိုတယ်။ အမိန့်ပို့ဖို့ ပိုခက်တယ်။ ရောဂါနဲ့ ရာသီဥတုက ပိုအန္တရာယ်ရှိလာတယ်။

နောက်ဆုံးမှာ ရှေးခေတ်စစ်ပွဲတစ်ပွဲရဲ့ အနိုင်အရှုံးကို ဓားဘယ်လောက်ထက်သလဲဆိုတာထက် လူ၊ အစားအစာ၊ သတင်းနဲ့ လက်နက်ကို အချိန်မှန် နေရာမှန်ရောက်အောင် ဘယ်သူပိုကောင်းကောင်း စီမံနိုင်သလဲ ဆိုတာက ဆုံးဖြတ်ပေးတတ်တယ်။

အဲဒါကြောင့် ရှေးမြန်မာစစ်တပ်ကို လေ့လာတဲ့အခါ စစ်မြေပြင်ရှေ့ဆုံးက စစ်သားကိုပဲ မကြည့်သင့်ဘူး။ သူ့နောက်မှာရှိတဲ့ ရွာသား၊ လှေသမား၊ ဆင်ထိန်း၊ မြင်းထိန်း၊ ပန်းပဲသမား၊ ရိက္ခာသယ်သူ၊ တမန်နဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိတွေအထိ မြင်ရမယ်။

အဲဒီလူအားလုံးပေါင်းမှသာ ရာဇဝင်ထဲမှာ ဖတ်ရတဲ့ “တပ်ကြီးချီတက်လေသည်” ဆိုတဲ့ စာကြောင်းတိုတစ်ကြောင်း အမှန်တကယ် ဖြစ်လာနိုင်တာပါ။

အဓိကရင်းမြစ်များ

• Victor B. Lieberman — Burmese Administrative Cycles: Anarchy and Conquest, c. 1580–1760
• Michael W. Charney — Southeast Asian Warfare နှင့် Burmese military history ဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များ
• Royal Orders of Burma — ကုန်းဘောင်ခေတ် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စစ်မှုထမ်းဆိုင်ရာ အမိန့်တော်များ
• အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများဆိုင်ရာ ဗြိတိသျှနှင့် မြန်မာမှတ်တမ်းများ
• တောင်ငူနှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ရာဇဝင်၊ စစ်ရေးနှင့် လူအင်အားစုဆောင်းမှုဆိုင်ရာ သုတေသနများ

Editor’s Note: မြန်မာစစ်တပ်၏ ဖွဲ့စည်းပုံသည် ပုဂံ၊ တောင်ငူနှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်တစ်လျှောက် တစ်ပုံစံတည်း မဟုတ်ပါ။ ဆောင်းပါးတွင် ခေတ်များစွာအတွင်း တွေ့ရသော အဓိကစနစ်များကို ခွဲခြားဖော်ပြထားပြီး ရာဇဝင်ပါ စစ်သားအရေအတွက်များကို ခေတ်ပြိုင်စာရင်းအဖြစ် တိုက်ရိုက်မယူထားပါ။