ပျူခေတ်နောက်ပိုင်း ပုဂံဘယ်လို အင်အားကြီးလာခဲ့သလဲ — အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီက စတင်နေပြီဖြစ်သော ပြောင်းလဲမှု

ဧရာဝတီမြစ်အလယ်ပိုင်း၏ ခြောက်သွေ့သော မြေပြင်ပေါ်တွင် ယနေ့ မြင်တွေ့နေရသည့် ပုဂံဘုရားစေတီများသည် အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခု၏ အမှတ်တရအဖြစ် ရပ်တည်နေကြသည်။ ဒါပေမယ့် ပုဂံသည် အနော်ရထာမင်းတက်လာသည့်နေ့မှ ရုတ်တရက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် နိုင်ငံတစ်ခုမဟုတ်ပါ။ အဲဒီအင်အားရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေဟာ ပျူခေတ်နောက်ပိုင်းကတည်းက တဖြည်းဖြည်း စုဝေးလာခဲ့ပြီးသားဖြစ်ပါတယ်။

ပျူမြို့ကြီးများ အားနည်းလာပြီးနောက်

၉ ရာစုဝန်းကျင်ရောက်လာချိန်မှာ ပျူမြို့ပြယဉ်ကျေးမှုရဲ့ အဓိကဗဟိုချက်တွေဖြစ်တဲ့ ဟန်လင်း၊ ဗိဿနိုးနဲ့ သရေခေတ္တရာတို့ရဲ့ နိုင်ငံရေးအင်အား လျော့နည်းလာခဲ့ပါတယ်။ ဒီပြောင်းလဲမှုဟာ နန်ကျောက်တပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတည်းကြောင့်သာ ဖြစ်ပွားခဲ့တယ်လို့ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း မဆိုနိုင်ပါဘူး။ ဒေသတွင်းအာဏာချိန်ခွင်လျှာပြောင်းလဲမှု၊ လူဦးရေရွှေ့ပြောင်းမှု၊ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းနဲ့ နိုင်ငံရေးဗဟိုချက်ပြောင်းမှုတို့ အားလုံး ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခဲ့နိုင်ပါတယ်။

ပျူယဉ်ကျေးမှုဟာ တစ်ခါတည်း ပျောက်ကွယ်သွားတာမဟုတ်ဘဲ နောက်ပိုင်း ပုဂံယဉ်ကျေးမှုထဲကို အစိတ်အပိုင်းများစွာ စီးဝင်သွားခဲ့တယ်လို့ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်တွေက သုံးသပ်ကြပါတယ်။ ဘုရားတည်ဆောက်နည်း၊ မြို့ပြဖွဲ့စည်းပုံ၊ ရေစီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ ဘာသာရေးယဉ်ကျေးမှုအချို့မှာ ဒီဆက်နွယ်မှုကို မြင်နိုင်ပါတယ်။

ပုဂံက ဘာကြောင့် ဒီနေရာမှာ တက်လာတာလဲ

ပုဂံဒေသဟာ ဧရာဝတီမြစ်အနီးမှာ တည်ရှိပြီး မြစ်ကြောင်းကုန်သွယ်ရေးအတွက် အရေးပါတဲ့ နေရာတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ မြောက်ဘက်နဲ့ တောင်ဘက်ကြား ချိတ်ဆက်နိုင်သလို အတွင်းပိုင်းကုန်းလမ်းများနဲ့လည်း ဆက်သွယ်နိုင်တာကြောင့် ကုန်စည်၊ လူဦးရေ၊ သတင်းအချက်အလက်နဲ့ ဘာသာရေးအယူအဆတွေ စီးဆင်းရလွယ်ကူခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် မြစ်နားမှာ ရှိရုံနဲ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခု မဖြစ်လာနိုင်ပါဘူး။ ပုဂံနဲ့ အနီးတဝိုက်က အခြောက်ဒေသမှာ စိုက်ပျိုးရေးတည်ငြိမ်စေဖို့ ရေစီမံခန့်ခွဲမှုက အရေးကြီးခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်း ပုဂံအင်အားကြီးလာချိန်မှာ ကျောက်ဆည်ဒေသလို စပါးစိုက်ပျိုးရေးအရေးပါတဲ့ နေရာတွေကို ထိန်းချုပ်နိုင်မှုက နိုင်ငံတော်ရဲ့ အစားအစာနဲ့ အခွန်အခြေခံကို ခိုင်မာစေခဲ့ပါတယ်။

အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီကပင် ပုဂံရှိနေပြီးသား

ပုဂံသမိုင်းကို လူအများက အနော်ရထာမင်းနဲ့ စတင်မှတ်ယူတတ်ကြပေမယ့် ပုဂံအခြေချနေထိုင်မှုက အဲဒီထက် စောပါတယ်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနအထောက်အထားတွေက ပုဂံဒေသမှာ ၉ ရာစုဝန်းကျင်ကတည်းက လူနေမှုနဲ့ မြို့ပြဖွဲ့စည်းမှုတွေ ရှိနေပြီးသားဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြပါတယ်။

ဒီအချိန်ကာလမှာ ပျူယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ အုတ်ပုံစံ၊ အိမ်ရာအခြေချမှုနဲ့ သာသနာရေးလက္ခဏာတွေကိုလည်း တွေ့ရှိရပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ပုဂံဟာ အနော်ရထာမင်းတက်လာတဲ့အချိန်မှာ အစကနေ အသစ်ဆောက်ရတဲ့ မြို့မဟုတ်ဘဲ အရင်ကတည်းက တည်ရှိနေတဲ့ လူမှုစီးပွားဗဟိုချက်တစ်ခုကို ပိုမိုကြီးထွားအောင် ပြောင်းလဲခဲ့တာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

အနော်ရထာမင်း၏ အရေးကြီးဆုံးအခန်းကဏ္ဍ

၁၁ ရာစုအလယ်ပိုင်းမှာ အနော်ရထာမင်းတက်လာပြီးနောက် ပုဂံရဲ့ အင်အားဟာ တစ်ဆင့်မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အရေးကြီးဆုံးလုပ်ဆောင်ချက်က နယ်မြေချဲ့ထွင်တာတင် မဟုတ်ပါဘူး။ မတူညီတဲ့ ဒေသတွေကို နိုင်ငံရေးအရ ပိုမိုပေါင်းစည်းနိုင်တာ၊ စိုက်ပျိုးရေးအခြေခံကို ခိုင်မာစေတာ၊ ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းကို နိုင်ငံရေးစနစ်နဲ့ ချိတ်ဆက်အသုံးချတာတို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျောက်ဆည်ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေးဒေသကို ထိန်းချုပ်နိုင်မှုဟာ ပုဂံအတွက် အရေးကြီးခဲ့ပါတယ်။ အစားအစာပိုလျှံထုတ်လုပ်နိုင်ရင် စစ်တပ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ မြို့ပြလူဦးရေကို ထောက်ပံ့နိုင်ပါတယ်။ ဒီလို စီးပွားရေးအခြေခံမရှိဘဲ ဘုရားစေတီထောင်ပေါင်းများစွာ တည်ဆောက်နိုင်တဲ့ လူမှုစနစ်တစ်ခု ထွန်းကားဖို့ မလွယ်ကူပါဘူး။

သာသနာတော်က နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရေးနဲ့ ဘယ်လိုဆက်စပ်ခဲ့သလဲ

ပုဂံခေတ်မှာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ပိုမိုအင်အားကောင်းလာခဲ့ပြီး သာသနာရေးအဖွဲ့အစည်းတွေဟာ နိုင်ငံတော်နဲ့ နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်လာပါတယ်။ ဘုရား၊ ကျောင်း၊ မြေယာလှူဒါန်းမှုတွေက ယုံကြည်မှုတစ်ခုတည်းအတွက် မဟုတ်ဘဲ လူမှုစီးပွားရေးစနစ်အတွင်း အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုပါ။

မင်းများနဲ့ အထက်တန်းလွှာတွေက သာသနာရေးအဆောက်အအုံများတည်ဆောက်ခြင်းကနေ ဘုန်းတန်ခိုးနဲ့ တရားဝင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ပြသနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း ကျောင်းနဲ့ ဘုရားတွေက ပညာရေး၊ စာပေ၊ စာရေးစနစ်နဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဖြန့်ဝေရေးဗဟိုအဖြစ် အရေးပါလာခဲ့ပါတယ်။

ကုန်သွယ်ရေးကလည်း ပုဂံကို ခိုင်မာစေခဲ့သည်

ဧရာဝတီမြစ်သည် ပုဂံရဲ့ သဘာဝလမ်းမကြီးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ မြောက်ဘက်ကနေ ထွက်လာတဲ့ သယံဇာတနဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေ၊ တောင်ဘက်က ဝင်လာတဲ့ ကုန်စည်တွေ အားလုံးကို ချိတ်ဆက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒေသတွင်းကုန်သွယ်ရေးသာမက အိန္ဒိယနဲ့ အရှေ့တောင်အာရှဒေသများနဲ့လည်း ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးဆက်သွယ်မှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။

ဒီဆက်သွယ်မှုတွေက ပုဂံကို အခြားဒေသတွေက အတွေးအခေါ်၊ အနုပညာပုံစံ၊ ဘာသာရေးစာပေ၊ နည်းပညာတွေ ဝင်ရောက်လာစေပြီး ပြန်လည်ပြောင်းလဲဖန်တီးနိုင်တဲ့ ဗဟိုတစ်ခုဖြစ်လာစေခဲ့ပါတယ်။

ပုဂံဟာ လူမျိုးတစ်မျိုးရဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုတည်းမဟုတ်

ပုဂံအင်ပါယာကို ယနေ့လူမျိုးရေးအဓိပ္ပာယ်နဲ့ တိတိကျကျ ခွဲခြားကြည့်မယ်ဆိုရင် သမိုင်းကို ရိုးရှင်းလွန်းသွားနိုင်ပါတယ်။ ပုဂံခေတ်မှာ ပျူ၊ ဗမာ၊ မွန်နဲ့ အခြားဒေသခံအုပ်စုများကြား လူဦးရေ၊ ဘာသာစကားနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောမှုတွေ ရှိခဲ့နိုင်ပါတယ်။

အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာရခြင်းဟာ လူမျိုးတစ်မျိုးက အခြားလူမျိုးအားလုံးကို တစ်ခါတည်း အစားထိုးလိုက်ခြင်းထက် မတူညီတဲ့ လူမှုအုပ်စုတွေကို အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဘာသာရေးနဲ့ စီးပွားရေးစနစ်တစ်ခုအောက် ပိုမိုချိတ်ဆက်လာနိုင်ခြင်းနဲ့ ပိုသက်ဆိုင်ပါတယ်။

ပုဂံ၏ တကယ့်အင်အားက ဘာလဲ

ပုဂံကို အင်အားကြီးစေခဲ့တာ စစ်တပ်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ရေကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၊ စပါးကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း၊ မြစ်ကြောင်းကုန်သွယ်ရေးကို အသုံးချနိုင်ခြင်း၊ သာသနာရေးကို အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခြင်း၊ ဒေသအသီးသီးက လူမှုအုပ်စုတွေကို နိုင်ငံရေးအောက်မှာ စုစည်းနိုင်ခြင်းတို့ ပေါင်းစပ်ပြီး အင်အားဖြစ်လာခဲ့တာပါ။

အနော်ရထာမင်းဟာ ဒီပြောင်းလဲမှုကို အရှိန်မြှင့်ပေးခဲ့တဲ့ အရေးကြီးဆုံးမင်းတစ်ပါးဖြစ်ပေမယ့် သူမတိုင်မီ ရာစုနှစ်များအတွင်း စုပုံလာခဲ့တဲ့ ပျူယဉ်ကျေးမှု၊ ဒေသတွင်းစီးပွားရေးနဲ့ မြို့ပြအခြေခံတွေ မရှိခဲ့ရင် ပုဂံရဲ့ အောင်မြင်မှုကို အတူတူမြင်နိုင်မလားဆိုတာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်ပါတယ်။

ယနေ့ ပုဂံဘုရားစေတီအစုအဝေးကို ကြည့်တဲ့အခါ ကျောက်တုံးနဲ့ အုတ်ခဲတွေကိုပဲ မမြင်သင့်ပါဘူး။ အဲဒီအောက်မှာ ပျူခေတ်ကနေ စီးဝင်လာတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု၊ ရေကို အသက်လို အသုံးချခဲ့တဲ့ စိုက်ပျိုးရေးစနစ်၊ ဧရာဝတီမြစ်က ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့တဲ့ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းနဲ့ မင်းဆက်များရဲ့ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ထပ်ဆင့်တည်ရှိနေပါတယ်။