အီရန်-အမေရိကန် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက် ပြန်လည်အသက်သွင်းရေး တိုးတက်မှုမရှိ၊ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအရေး တင်းမာဆဲ

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၃ ရက် — အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၏ လုံခြုံရေးနှင့် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဈေးကွက်အတွက် အလွန်အရေးကြီးသည့် အီရန်-အမေရိကန် ပဋိပက္ခအဆုံးသတ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများသည် ထပ်မံအကျပ်အတည်းထဲ ရောက်နေသည်။ အီရန်အဆင့်မြင့်တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက အမေရိကန်နှင့် ယာယီငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် ဆွေးနွေးမှုများတွင် တိုးတက်မှုမရှိသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဘက်က ယခင်ကတိကဝတ်များကို ပြန်လည်လိုက်နာရန် လိုအပ်ကြောင်း တောင်းဆိုထားသည်။

အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး “သက်တမ်းတိုး” သတင်းကို အီရန်ငြင်းဆို

တူရကီသတင်းဌာန Anadolu က ပါကစ္စတန်အစိုးရရင်းမြစ်များကို ကိုးကားပြီး အီရန်နှင့် အမေရိကန်တို့သည် ၆၀ ရက် ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလကို တိုးချဲ့ရန် သဘောတူခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း အီရန်ဘက်မှ အဆင့်မြင့်ရင်းမြစ်တစ်ဦးက ယင်းအချက်ကို ပယ်ချခဲ့သည်။

အီရန်၏ သဘောထားအရ အမေရိကန်သည် ယာယီသဘောတူညီချက် ရရှိပြီး ၄၈ နာရီအတွင်းပင် စည်းကမ်းချက်များ ချိုးဖောက်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် သဘောတူညီချက်မှ နောက်ဆုတ်သွားခဲ့သဖြင့် “တိုးချဲ့ရန်ကာလ” တစ်ခုကို မူလကတည်းက စတင်မထားခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် လက်ရှိဆွေးနွေးနေသည်မှာ အပစ်ရပ်သက်တမ်းတိုးရေးမဟုတ်ဘဲ အမေရိကန်ဘက်က ယခင်သဘောတူညီချက်ထဲသို့ ပြန်ဝင်လာရန်နှင့် မိမိ၏ ကတိကဝတ်များကို ဘယ်အချိန်အတွင်း အကောင်အထည်ဖော်မည်ကို သတ်မှတ်ရန်ဖြစ်ကြောင်း အီရန်ဘက်က ရှင်းလင်းထားသည်။

ဇွန်လ သဘောတူညီချက် ဘာကြောင့် ပျက်သွားသလဲ

အီရန်နှင့် အမေရိကန်တို့ ဇွန်လအတွင်း ရရှိခဲ့သည့် ယာယီသဘောတူညီချက်တွင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ချက်ချင်းနှင့် အမြဲတမ်း ရပ်တန့်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး ၆၀ ရက်အတွင်း နောက်ဆုံးအဆင့် သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိရန် စီစဉ်ထားသည်။ အဆိုပါ နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်တွင် အီရန်နျူကလီးယားအစီအစဉ်၊ အမေရိကန်ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ၊ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားလွတ်လပ်စွာသွားလာနိုင်ရေးနှင့် အီရန်၏ ရေခဲထားသည့် နိုင်ငံခြားပိုင်ငွေများ ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးကဲ့သို့ အကြီးမားဆုံး အငြင်းပွားစရာများ ပါဝင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။

သို့သော် ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်က ယင်းသဘောတူညီချက် “ပြီးဆုံးသွားပြီ” ဟု ဆိုခဲ့ပြီး အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း နောက်ပိုင်းတွင် သဘောတူညီချက်ကို ဆိုင်းငံ့ထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးက တစ်ဖက်ကို တစ်ဖက် ကတိကဝတ်ချိုးဖောက်သည်ဟု စွပ်စွဲနေကြသည်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားက အဓိကအငြင်းပွားချက်

ယခုအကျပ်အတည်း၏ အဓိကဗဟိုချက်တစ်ခုမှာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားဖြစ်သည်။ စစ်ပွဲမတိုင်မီ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် LNG စုစုပေါင်းစီးဆင်းမှု၏ ငါးပုံတစ်ပုံခန့်သည် ယင်းရေလမ်းကြောင်းမှ ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ အမေရိကန်ဘက်က အီရန်သည် ရေလက်ကြားကို ပြန်ဖွင့်ရန် သဘောတူထားသော်လည်း မလိုက်နာဟု စွပ်စွဲနေပြီး အီရန်ကလည်း အမေရိကန်သည် အီရန်ဆိပ်ကမ်းများအပေါ် ပိတ်ဆို့မှုများ ရုပ်သိမ်းခြင်းနှင့် နိုင်ငံခြားတွင် ရေခဲထားသည့် အီရန်ငွေကြေးများကို လွှတ်ပေးခြင်းတို့ မလုပ်ဆောင်ဟု ပြန်လည်စွပ်စွဲထားသည်။

အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ထိပ်တန်းတာဝန်ရှိသူ Mohsen Rezaei က ဝါရှင်တန်သည် အီရန်၏ စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေးသတ်မှတ်ချက်များကို လက်မခံသေးသရွေ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ထားမည်ဟု ပြောထားသည်။ အီရန်၏ တောင်းဆိုချက်များတွင် နိုင်ငံခြားရှိ ရေခဲထားသည့်ပိုင်ဆိုင်မှုများ လွှတ်ပေးရေးနှင့် ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခအချို့ကို ရပ်တန့်ရေးတို့ ပါဝင်သည်။

ထရန့်က “အမေရိကန်က အပြည့်အဝထိန်းချုပ်ထား” ဟုပြော

ယင်းအချိန်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်က အမေရိကန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအပေါ် “အပြည့်အဝထိန်းချုပ်ထားသည်” ဟု ဆိုကာ ဒေသတွင်း အမေရိကန်ရေတပ်၏ စစ်ရေးတည်ရှိမှုကို အလေးပေးဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုသို့သော စကားလုံးများသည် သံတမန်ရေးပြန်လည်စတင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် အခြေအနေကို ပိုမိုခက်ခဲစေပြီး အီရန်ဘက်၏ မယုံကြည်မှုကိုလည်း မြင့်တက်စေနိုင်သည်။

တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှု မရှိသေး

အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Abbas Araqchi က လက်ရှိတွင် အမေရိကန်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှုမရှိကြောင်း ပြောထားသည်။ သို့သော် ပါကစ္စတန်နှင့် ကာတာတို့ကဲ့သို့ ကြားဝင်ညှိနှိုင်းသည့်နိုင်ငံများမှတစ်ဆင့် သတင်းစကားများ အပြန်အလှန်ပေးပို့နေကြောင်း သိရသည်။

ယင်းအချက်က လုံးဝဆက်သွယ်မှု ပြတ်တောက်သွားခြင်းမဟုတ်သော်လည်း နှစ်ဖက်၏ အခြေခံတောင်းဆိုချက်များ မပြောင်းလဲသေးသဖြင့် အနီးကပ်ကာလအတွင်း အပြည့်အဝငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်ရရှိရန် ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးနှုန်းနှင့် ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေး အန္တရာယ်

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားပိတ်ဆို့မှုနှင့် ဒေသတွင်း သင်္ဘောတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးနှုန်းများ အတက်အကျကြမ်းနေသည်။ Reuters အချက်အလက်များအရ စစ်ပွဲစတင်ပြီးနောက် Brent ရေနံဈေးသည် တစ်ချိန်က တစ်စည်လျှင် ၁၂၆ ဒေါ်လာအထိ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ကျဆင်းခဲ့သော်လည်း ငြိမ်းချမ်းရေးအလားအလာ မသေချာမှုကြောင့် ဈေးကွက်စိုးရိမ်မှု ဆက်ရှိနေသည်။

အီရန်-အမေရိကန် ပဋိပက္ခအဆုံးသတ်ရေး ဆွေးနွေးမှု မတိုးတက်ပါက ယင်းပြဿနာသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ရေးတင်းမာမှုတစ်ခုအဖြစ်သာ မကဘဲ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ထောက်ပံ့ရေး၊ သင်္ဘောအာမခံစရိတ်နှင့် နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေးစရိတ်များအပေါ် ဆက်လက်ဖိအားပေးနိုင်သည်။

M News သည် Reuters နှင့် သက်ဆိုင်ရာအစိုးရ၊ တာဝန်ရှိသူများ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များကို တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးပြီး ကိုယ်ပိုင်မြန်မာဘာသာဖြင့် ပြန်လည်ရေးသားထားသည်။