ရှေးမြန်မာနိုင်ငံမှာ ငွေမသုံးခင် ဘာတွေနဲ့ ကုန်သွယ်ခဲ့ကြသလဲ

ဒီနေ့ ဈေးထဲသွားရင် ပိုက်ဆံပေးတယ်။ ဘဏ်ကတ်သုံးတယ်။ ဖုန်းနဲ့ ငွေလွှဲတယ်။ ပစ္စည်းတစ်ခုရဲ့ တန်ဖိုးကို “ဘယ်လောက်ကျလဲ” ဆိုတဲ့ ငွေကြေးကိန်းဂဏန်းနဲ့ တိုင်းတာတာ ကျွန်တော်တို့အတွက် သာမန်ဖြစ်နေပြီ။

ဒါပေမယ့် ရှေးမြန်မာနိုင်ငံမှာ ယနေ့လို ကျပ်ငွေစက္ကူ၊ အစိုးရထုတ်ဒင်္ဂါးနဲ့ ဘဏ်စနစ် မရှိသေးတဲ့အချိန် လူတွေ ဘယ်လိုဈေးဝယ်ခဲ့ကြသလဲ။

ဆန်တစ်တောင်းလိုချင်ရင် ကြက်တစ်ကောင်နဲ့ လဲခဲ့ကြသလား။ အိမ်တစ်လုံးဝယ်ရင် ရွှေတုံးသယ်သွားရသလား။ လယ်တစ်ကွက်ရဲ့တန်ဖိုးကို ဘာနဲ့တိုင်းတာသလဲ။

အဖြေက “ပစ္စည်းချင်းလဲလှယ်တယ်” ဆိုတာတစ်ကြောင်းတည်းထက် ပိုရှုပ်ထွေးတယ်။

ရှေးမြန်မာ့စီးပွားရေးမှာ ကုန်ပစ္စည်းချင်းလဲလှယ်မှု၊ ဆန်နဲ့ အခြားအခြေခံကုန်ပစ္စည်း၊ အလေးချိန်နဲ့တိုင်းတဲ့ ငွေသတ္တု၊ ရွှေ၊ အခြားတန်ဖိုးရှိပစ္စည်းနဲ့ နောက်ပိုင်းဒင်္ဂါးများ အားလုံးဟာ ခေတ်နဲ့ဒေသအလိုက် အတူတကွ အသုံးပြုခဲ့ကြတယ်။

ဒါကြောင့် “ငွေမပေါ်ခင် barter ပဲသုံးခဲ့တယ်၊ နောက်မှ ပိုက်ဆံပေါ်လာတယ်” ဆိုတဲ့ ရိုးရှင်းတဲ့ဇာတ်လမ်းနဲ့ မြန်မာ့စီးပွားရေးသမိုင်းကို နားလည်လို့ မရဘူး။

ပစ္စည်းချင်းလဲတာ တကယ်ရှိခဲ့သလား

ရှိတယ်။

ငွေကြေးလည်ပတ်မှုနည်းတဲ့ ကျေးလက်အသိုင်းအဝိုင်းမှာ ကိုယ်ထုတ်လုပ်တဲ့ပစ္စည်းကို ကိုယ်လိုတဲ့ပစ္စည်းနဲ့ တိုက်ရိုက်လဲလှယ်နိုင်တယ်။ ဆန်ရှိသူက ဆားလိုတယ်။ ဆားရှိသူက ဆီလိုတယ်။ လက်မှုပညာရှင်က ပစ္စည်းလုပ်ပေးပြီး စားနပ်ရိက္ခာနဲ့ ပြန်ရနိုင်တယ်။

ဒါပေမယ့် barter မှာ ပြဿနာတစ်ခုရှိတယ်။

ကျွန်တော်မှာ ဆန်ရှိပြီး နွားလိုတယ်ဆိုပါစို့။ နွားပိုင်ရှင်က ဆန်မလိုဘဲ ရွှေလိုနေတယ်ဆိုရင် တိုက်ရိုက်လဲလို့ မရတော့ဘူး။ စီးပွားရေးပညာမှာ ဒီပြဿနာကို double coincidence of wants လို့ ခေါ်တတ်တယ် — နှစ်ဖက်စလုံးက တစ်ချိန်တည်းမှာ တစ်ဖက်ပစ္စည်းကို လိုချင်ဖို့လိုတာ ဖြစ်တယ်။

လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကြီးလာပြီး ကုန်သွယ်မှုများလာတာနဲ့ အားလုံးလက်ခံနိုင်တဲ့ တန်ဖိုးတိုင်းတာမှုတစ်ခု လိုလာတယ်။

ဆန်က ငွေလို အလုပ်လုပ်နိုင်သလား

စားနပ်ရိက္ခာဟာ ရှေးစိုက်ပျိုးရေးနိုင်ငံတွေအတွက် တန်ဖိုးအကြီးဆုံးပစ္စည်းတစ်မျိုး ဖြစ်တယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ဆန်နဲ့ စပါးဟာ စားဖို့ပဲ မဟုတ်ဘဲ အခွန်၊ လစာ၊ အမှုထမ်းထောက်ပံ့မှုနဲ့ လဲလှယ်မှုအတွက် အသုံးဝင်နိုင်တယ်။ နိုင်ငံတော်အတွက် စပါးကျီဟာ ယနေ့ဘဏ်အကောင့်တစ်ခုလို မဟုတ်ပေမယ့် စစ်တပ်နဲ့ အမှုထမ်းတွေကို ထောက်ပံ့ဖို့ အခြေခံအရင်းအမြစ် ဖြစ်တယ်။

စစ်သားတစ်ထောင်ရှိတာထက် သူတို့ကို လပေါင်းများစွာကျွေးနိုင်တဲ့ ဆန်ရှိတာက ပိုအရေးကြီးတဲ့အချိန်တွေ ရှိတယ်။

ဒါကြောင့် ရှေးနိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ “ချမ်းသာမှု” ကို ရွှေဘယ်လောက်ရှိသလဲဆိုတာတစ်ခုတည်းနဲ့ မတိုင်းတာနိုင်ဘူး။ လယ်ဘယ်လောက်ရှိသလဲ၊ ရေဘယ်လောက်ထိန်းနိုင်သလဲ၊ စပါးဘယ်လောက်ထွက်သလဲဆိုတာကလည်း အင်အားဖြစ်တယ်။

နွား၊ ဆင်နဲ့ အခြားပစ္စည်းတွေကလည်း တန်ဖိုးရှိခဲ့တယ်

ကျောက်စာတွေမှာ လှူဒါန်းမှုစာရင်းတွေကို ကြည့်ရင် မြေ၊ လယ်၊ နွား၊ ကျွဲ၊ လူအမှုထမ်း၊ ရွှေ၊ ငွေနဲ့ အခြားပစ္စည်းတွေကို တွေ့ရတယ်။

ဒီအရာတွေဟာ နေ့စဉ်ဈေးဝယ်ရာမှာ “ပိုက်ဆံ” လို အသုံးပြုခဲ့တယ်လို့ မဆိုလိုဘူး။ ဒါပေမယ့် ပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ ကြွယ်ဝမှုကို ဖော်ပြတဲ့ စီးပွားရေးအရင်းအမြစ်တွေ ဖြစ်တယ်။

နွားတစ်ကောင်ဟာ အသားတန်ဖိုးတင်မဟုတ်ဘူး။ လယ်ထွန်နိုင်တယ်။ လှည်းဆွဲနိုင်တယ်။ မျိုးပွားနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်တယ်။

ဆင်ဆိုရင် ပိုတန်ဖိုးကြီးတယ်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ သစ်လုပ်ငန်း၊ တော်ဝင်ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ စစ်ရေးအတွက်ပါ အသုံးဝင်တယ်။

ရွှေနဲ့ ငွေသတ္တုကို ဘယ်လိုသုံးခဲ့ကြသလဲ

ဒီနေရာမှာ ယနေ့လူအများ နားလည်ထားတဲ့ “ငွေ” နဲ့ ရှေးခေတ် “ငွေ” ကို ခွဲရမယ်။

ယနေ့မှာ ၁,၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူတစ်ရွက်ရဲ့ တန်ဖိုးကို စာရွက်အလေးချိန်နဲ့ မတိုင်းဘူး။ အစိုးရက သတ်မှတ်ထားတဲ့ monetary value ကြောင့် သုံးတယ်။

ရှေးမြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ကာလအတော်များများမှာတော့ ငွေသတ္တုကို အလေးချိန်နဲ့ သန့်စင်မှု အပေါ်မူတည်ပြီး တန်ဖိုးသတ်မှတ်တဲ့ ပုံစံ အရေးကြီးခဲ့တယ်။

ငွေသတ္တုတစ်တုံးဟာ အစိုးရတံဆိပ်ပါတဲ့ coin ဖြစ်ဖို့ မလိုဘူး။ အလေးချိန်ဘယ်လောက်ရှိသလဲ၊ သတ္တုအရည်အသွေးဘယ်လောက်ကောင်းသလဲဆိုတာက တန်ဖိုးကို ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်။

ဒါကြောင့် ဈေးကွက်မှာ ချိန်ခွင်နဲ့ အလေးတွေဟာ အလွန်အရေးကြီးတယ်။

ကျပ်၊ ပဲ၊ မူး၊ မတ် ဆိုတာ ဘယ်ကလာသလဲ

မြန်မာ့ရိုးရာငွေကြေးစနစ်မှာ အလေးချိန်ယူနစ်နဲ့ ငွေကြေးတန်ဖိုးဟာ အလွန်နီးကပ်ခဲ့တယ်။

“ကျပ်” ဆိုတာ ယနေ့နိုင်ငံသုံးငွေကြေးအမည်ဖြစ်ပေမယ့် မူလက အလေးချိန်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ယူနစ်တစ်ခု ဖြစ်တယ်။ ပဲ၊ မူး၊ မတ် စတဲ့အသုံးအနှုန်းတွေကလည်း ငွေသတ္တုအလေးချိန်နဲ့ တန်ဖိုးခွဲခြားမှုစနစ်ထဲမှာ အသုံးပြုခဲ့ကြတယ်။

ခေတ်အလိုက် နှုန်းထားနဲ့ အသုံးပြုပုံတွေ ပြောင်းလဲနိုင်တာကြောင့် ယနေ့ decimal currency လို တိတိကျကျ တစ်ပုံစံတည်းဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ မယူဆသင့်ဘူး။

အဓိကနားလည်ရမယ့်အချက်က — ရှေးမြန်မာအတွက် ငွေကြေးဆိုတာ “တံဆိပ်ပါတဲ့ ဒင်္ဂါး” မဖြစ်ခင်ကတည်းက ချိန်တွယ်နိုင်တဲ့ သတ္တုတန်ဖိုး အဖြစ် ရှိနေခဲ့တာ ဖြစ်တယ်။

ငွေတုံးတွေက ဘယ်လိုပုံစံရှိသလဲ

ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ငွေသတ္တုကို အမျိုးမျိုးသော အတုံး၊ အခဲနဲ့ အရည်ကျိုပုံစံတွေနဲ့ အသုံးပြုခဲ့ကြတယ်။ နိုင်ငံခြားခရီးသွားနဲ့ ကိုလိုနီခေတ်အစောပိုင်း မှတ်တမ်းတွေမှာ Burmese silver ကို အလေးချိန်နဲ့ စမ်းသပ်အသုံးပြုရတဲ့ စနစ်အကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။

ငွေတုံးတစ်တုံးကို လိုသလောက် ဖြတ်ယူပြီး ချိန်နိုင်တယ်။ သတ္တုသန့်စင်မှုကို စစ်နိုင်တယ်။ ဒီလိုစနစ်မှာ ငွေကို လက်ခံသူအတွက် ချိန်ခွင်နဲ့ သတ္တုအရည်အသွေးသိနိုင်မှုက အရေးကြီးတယ်။

ယနေ့ဆိုင်မှာ ပိုက်ဆံပေးပြီး change ပြန်ယူသလို မလွယ်ဘူး။

ဘာကြောင့် ဒင်္ဂါးမသုံးခဲ့ကြတာလဲ

“ရှေးမြန်မာတွေ ဒင်္ဂါးမသိဘူး” လို့ ပြောလို့မရဘူး။

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အစောပိုင်းပျူမြို့ပြယဉ်ကျေးမှုတွေမှာ ဒင်္ဂါးပုံစံငွေကြေးတွေကို ရှေးဟောင်းသုတေသနက တွေ့ထားတယ်။ ရခိုင်ဒေသမှာလည်း အိန္ဒိယနဲ့ ဘင်္ဂလားသက်ရောက်မှုရှိတဲ့ ဒင်္ဂါးစနစ်တွေ ထင်ရှားတယ်။ မြောက်ဦးဘုရင်တွေက ကိုယ်ပိုင်ဒင်္ဂါးတွေ ထုတ်ခဲ့တယ်။

ဒါပေမယ့် အထက်မြန်မာပြည်ရဲ့ မင်းနိုင်ငံတွေမှာ ကာလရှည်ကြာစွာ coin-based economy တစ်ခုတည်း မဖြစ်လာဘူး။ ငွေသတ္တုအလေးချိန်နဲ့ အခြားကုန်ပစ္စည်းတန်ဖိုးစနစ်တွေ ဆက်အသုံးပြုခဲ့တယ်။

ဒီအချက်က မြန်မာနိုင်ငံတစ်ခုလုံးမှာ ခေတ်တစ်ခေတ်တည်း၊ ငွေကြေးစနစ်တစ်မျိုးတည်း ရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အမြင်ကို ပြင်ပေးတယ်။

ပျူခေတ်မှာ ဒင်္ဂါးရှိခဲ့သလား

ရှိခဲ့တယ်။

သရေခေတ္တရာ၊ ဗိဿနိုးနဲ့ ဟန်လင်းလို ပျူမြို့ပြယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ နေရာတွေမှာ ငွေဒင်္ဂါးတွေ တွေ့ရှိထားတယ်။ ဒင်္ဂါးတွေမှာ သီရိဝစ္ဆလို အမှတ်သင်္ကေတ၊ နေ၊ လ၊ သင်္ခါနဲ့ အခြားဘာသာရေး-ယဉ်ကျေးမှုသင်္ကေတတွေ ပါဝင်တတ်တယ်။

ဒီဒင်္ဂါးတွေဟာ အိန္ဒိယနဲ့ အရှေ့တောင်အာရှကုန်သွယ်ရေးကွန်ရက်တွေနဲ့ ပျူမြို့ပြတွေရဲ့ ဆက်သွယ်မှုကို ပြတဲ့ အထောက်အထားတစ်ခု ဖြစ်တယ်။

ဒါပေမယ့် ဒင်္ဂါးတွေ တွေ့ရတာကြောင့် ပျူလူတိုင်း နေ့တိုင်းဈေးဝယ်တိုင်း coin ပေးခဲ့တယ်လို့ တန်းမဆိုနိုင်ဘူး။ ဒင်္ဂါးရဲ့ အသုံးပြုမှုအတိုင်းအတာနဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်အပေါ် သုတေသနဆွေးနွေးမှုတွေ ရှိနေတယ်။

ပုဂံခေတ်မှာ ဘာသုံးခဲ့ကြသလဲ

ပုဂံကျောက်စာတွေက စီးပွားရေးအကြောင်း သိဖို့ အလွန်အရေးကြီးတယ်။ မြေ၊ လယ်၊ ရွာ၊ ကျွန်၊ နွား၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ စပါးနဲ့ အခြားပစ္စည်းတွေကို လှူဒါန်းထားတဲ့ မှတ်တမ်းတွေ တွေ့ရတယ်။

တန်ဖိုးသတ်မှတ်ရာမှာ ငွေသတ္တုနဲ့ အလေးချိန်ယူနစ်တွေ အသုံးပြုခဲ့တာကိုလည်း သိနိုင်တယ်။

ပုဂံစီးပွားရေးဟာ စိုက်ပျိုးရေးအခြေခံဖြစ်ပြီး မြေယာဟာ အရေးကြီးဆုံး ပိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခု ဖြစ်တယ်။ ဘုရားနဲ့ ကျောင်းတွေကို လယ်၊ ရွာ၊ အလုပ်သမားနဲ့ ထုတ်လုပ်မှုရင်းမြစ်တွေ လှူဒါန်းခြင်းက ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းတွေကို စီးပွားရေးအင်အားကြီးစေတယ်။

ဒါကြောင့် ပုဂံခေတ်မှာ ငွေရှိပေမယ့် စီးပွားရေးတစ်ခုလုံးဟာ ငွေသားနဲ့ပဲ လည်ပတ်တာ မဟုတ်ဘူး။

အခွန်ကို ပိုက်ဆံနဲ့ပဲ ပေးခဲ့သလား

မဟုတ်ဘူး။

ရှေးစိုက်ပျိုးရေးနိုင်ငံတစ်ခုမှာ အခွန်ဟာ ငွေသားတစ်မျိုးတည်း မဟုတ်နိုင်ဘူး။ စပါး၊ ထွက်ကုန်၊ လုပ်အား၊ စစ်မှုထမ်းခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနဲ့ အခြားဝန်ဆောင်မှုတွေက နိုင်ငံတော်အတွက် ပေးရတဲ့ တာဝန်ဖြစ်နိုင်တယ်။

လမ်းတည်ဖို့၊ ဆည်ပြင်ဖို့၊ စစ်တပ်အတွက် လှည်းပေးဖို့ သို့မဟုတ် လူအင်အားပေးဖို့ ခေါ်ယူခံရတာဟာလည်း အခွန်ပုံစံတစ်မျိုးလို စီးပွားရေးကုန်ကျစရိတ် ဖြစ်တယ်။

ဒါကြောင့် ရှေးလူတစ်ယောက်က “အခွန်ဘယ်လောက်ပေးရလဲ” ဆိုတဲ့မေးခွန်းကို ယနေ့လို ကျပ်ငွေတစ်ခုတည်းနဲ့ ဖြေလို့မရဘူး။

လစာကို ဘယ်လိုပေးခဲ့သလဲ

တော်ဝင်အရာရှိနဲ့ အမှုထမ်းတွေကို ယနေ့လို လကုန်တိုင်း bank account ထဲ ငွေလွှဲပေးတဲ့ စနစ်မရှိဘူး။

အချို့အရာရှိတွေကို မြို့၊ ရွာ သို့မဟုတ် မြေယာက ရရှိတဲ့ ဝင်ငွေကို စားခွင့်ပေးတဲ့ “စား” စနစ်နဲ့ ဆုချနိုင်တယ်။ မြို့စား၊ ရွာစားဆိုတဲ့အသုံးအနှုန်းတွေရဲ့နောက်မှာ ဒီစီးပွားရေးအဓိပ္ပာယ် ရှိတယ်။

အမှုထမ်းတစ်ယောက်ရဲ့ အကျိုးခံစားခွင့်ဟာ ငွေသားလစာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ မြေယာ၊ အခွန်ဝင်ငွေ၊ စားနပ်ရိက္ခာနဲ့ အခြားအခွင့်အရေးတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။

ဒီစနစ်က ဗဟိုအစိုးရမှာ ငွေသားအမြဲမရှိဘဲ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို လည်ပတ်စေနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဒေသခံအရာရှိတွေရဲ့ အာဏာကိုလည်း ကြီးစေနိုင်တယ်။

နိုင်ငံခြားကုန်သည်လာရင် ဘာငွေသုံးသလဲ

ဒီနေရာမှာ ပိုစိတ်ဝင်စားစရာကောင်းလာတယ်။

အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနဲ့ အရှေ့တောင်အာရှကုန်သွယ်ရေးမှာ ဒေသအသီးသီးက ဒင်္ဂါး၊ ငွေသတ္တုနဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေ လည်ပတ်နေတယ်။ နိုင်ငံခြားကုန်သည်တစ်ယောက်က ယူလာတဲ့ coin ကို ဒေသခံတွေက အဲဒီနိုင်ငံရဲ့ တရားဝင်ငွေဖြစ်လို့ပဲ လက်ခံတာမဟုတ်ဘဲ သတ္တုပါဝင်မှုနဲ့ အလေးချိန်ကြောင့် လက်ခံနိုင်တယ်။

ဒါကြောင့် Spanish dollar၊ Indian rupee နဲ့ အခြားနိုင်ငံခြားဒင်္ဂါးတွေ နောက်ပိုင်းကာလ မြန်မာ့ကုန်သွယ်ရေးထဲ ဝင်လာတဲ့အခါလည်း သတ္တုတန်ဖိုးဟာ အရေးကြီးတယ်။

ကုန်သည်အတွက် အရေးကြီးတာ ဒင်္ဂါးပေါ်က ဘုရင်မျက်နှာထက် အဲဒီဒင်္ဂါးထဲမှာ ငွေသတ္တုဘယ်လောက် ပါသလဲဆိုတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။

မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်မှာ ဘာပြောင်းသွားသလဲ

၁၉ ရာစုအလယ်ပိုင်းမှာ မြန်မာ့ငွေကြေးသမိုင်းရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ပြောင်းလဲမှုတစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။

မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်မှာ မန္တလေးမှာ စက်ဖြင့်ဒင်္ဂါးထုတ်လုပ်မှုကို စတင်ပြီး တော်ဝင်အစိုးရက စံချိန်စံညွှန်းရှိတဲ့ ဒင်္ဂါးတွေ ထုတ်လာတယ်။

ဒီအပြောင်းအလဲဟာ အစိုးရက ငွေကြေးကို ပိုမိုစံသတ်မှတ်ပြီး ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားလာတာကို ပြတယ်။ နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေးနဲ့ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယရဲ့ စီးပွားရေးသက်ရောက်မှု ကြီးလာတဲ့အချိန်လည်း ဖြစ်တယ်။

ဒင်္ဂါးထုတ်လုပ်မှုက ငွေသတ္တုကို ချိန်ပြီး စမ်းသပ်ရတဲ့ အခက်အခဲကို လျှော့ပေးနိုင်တယ်။ တံဆိပ်ပါတဲ့ စံဒင်္ဂါးတစ်ပြားဟာ အလေးချိန်နဲ့ သန့်စင်မှုကို အစိုးရက အာမခံပေးတဲ့သဘော ဖြစ်လာတယ်။

“ငွေ” ဆိုတာ တကယ်ဘာလဲ

ဒီသမိုင်းကို ကြည့်ပြီး စိတ်ဝင်စားစရာမေးခွန်းတစ်ခု ပေါ်လာတယ်။

ငွေဆိုတာ စာရွက်လား။ ဒင်္ဂါးလား။ ရွှေလား။

တကယ်တော့ ငွေရဲ့ အဓိကအလုပ်က ပစ္စည်းပုံစံထက် လူတွေက အဲဒီအရာကို ဘယ်လိုလက်ခံအသုံးပြုသလဲဆိုတာနဲ့ ပိုဆိုင်တယ်။

တန်ဖိုးကို တိုင်းတာနိုင်ရမယ်။ လဲလှယ်ရာမှာ လူတွေ လက်ခံရမယ်။ တန်ဖိုးကို အချိန်တစ်ခုအထိ သိမ်းထားနိုင်ရမယ်။

ဆန်က တချို့အခြေအနေမှာ ဒီအလုပ်အချို့ လုပ်နိုင်တယ်။ ငွေသတ္တုက ပိုကောင်းကောင်း လုပ်နိုင်တယ်။ စံဒင်္ဂါးက ပိုလွယ်စေတယ်။ နောက်ပိုင်း စက္ကူငွေက သယ်ရတာ ပိုလွယ်စေတယ်။ ယနေ့ digital money က သတ္တုကိုတောင် မမြင်ရတော့ဘူး။

နည်းပညာပြောင်းသွားပေမယ့် အခြေခံမေးခွန်းက မပြောင်းဘူး — “ဒီအရာကို တစ်ဖက်လူက တန်ဖိုးရှိတယ်လို့ လက်ခံမလား” ဆိုတာ ဖြစ်တယ်။

ရှေးဈေးတစ်ခုကို ပြန်မြင်ကြည့်ရင်

ပုဂံခေတ် ဈေးတစ်ခုကို စိတ်ကူးကြည့်ပါ။

လယ်သမားတစ်ယောက်မှာ စပါးရှိတယ်။ ဆားကုန်သည်မှာ ဆားရှိတယ်။ လက်မှုပညာရှင်မှာ အိုးရှိတယ်။ ချမ်းသာတဲ့ကုန်သည်မှာ ငွေသတ္တုရှိတယ်။ ဘုရားကျောင်းမှာ လှူထားတဲ့ လယ်နဲ့ ထွက်ကုန်ရှိတယ်။ အရာရှိတစ်ယောက်မှာ ရွာတစ်ရွာရဲ့ ဝင်ငွေစားခွင့်ရှိတယ်။

သူတို့အားလုံးဟာ စီးပွားရေးစနစ်တစ်ခုထဲမှာ ရှိနေကြတယ်။ ဒါပေမယ့် လူတိုင်း လက်ထဲမှာ တူညီတဲ့ coin purse တစ်လုံးစီ ကိုင်ထားကြတာ မဟုတ်ဘူး။

ဒါဟာ ရှေးမြန်မာ့စီးပွားရေးကို နားလည်ဖို့ အရေးကြီးဆုံးပုံရိပ် ဖြစ်တယ်။

ငွေမရှိခဲ့တာ မဟုတ်ဘူး။ ငွေဆိုတဲ့အရာရဲ့ ပုံစံက ယနေ့နဲ့ မတူခဲ့တာ ဖြစ်တယ်။

ပစ္စည်းက ငွေလို အလုပ်လုပ်နိုင်တယ်။ စပါးက အခွန်ဖြစ်နိုင်တယ်။ လုပ်အားက နိုင်ငံတော်ကို ပေးရတဲ့ တာဝန်ဖြစ်နိုင်တယ်။ ရွာတစ်ရွာရဲ့ ဝင်ငွေက အရာရှိတစ်ယောက်ရဲ့ လစာဖြစ်နိုင်တယ်။ ငွေသတ္တုတစ်တုံးကို ချိန်ပြီး ဈေးပေးနိုင်တယ်။

နောက်ဆုံးမှာ စံဒင်္ဂါး၊ စက္ကူငွေ၊ ဘဏ်စာရင်းနဲ့ digital payment အထိ ပြောင်းလာတယ်။

ဒါပေမယ့် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းရာနဲ့ချီက ဈေးထဲမှာ လူတစ်ယောက် ဆန်တစ်အိတ်ယူပြီး တစ်ဖက်လူနဲ့ တန်ဖိုးညှိနေခဲ့တဲ့ အခြေခံပြဿနာက ယနေ့ဖုန်းနဲ့ QR scan လုပ်နေတဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပြဿနာနဲ့ အဓိပ္ပာယ်တစ်ခုမှာ တူနေသေးတယ်။

ကိုယ့်မှာရှိတဲ့ တန်ဖိုးကို တစ်ဖက်လူ လက်ခံနိုင်တဲ့ တန်ဖိုးတစ်ခုအဖြစ် ဘယ်လိုပြောင်းမလဲဆိုတာပါပဲ။

အဓိကရင်းမြစ်များ

• ပုဂံနှင့် နောက်ပိုင်းမြန်မာကျောက်စာများတွင် တွေ့ရသော မြေယာ၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ စပါးနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုမှတ်တမ်းများ
• ပျူမြို့ပြများမှ ရှေးဟောင်းဒင်္ဂါးနှင့် အရှေ့တောင်အာရှအစောပိုင်း monetary systems ဆိုင်ရာ ရှေးဟောင်းသုတေသနများ
• Michael Aung-Thwin နှင့် မြန်မာ့အစောပိုင်းစီးပွားရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များ
• Konbaung ခေတ် ငွေသတ္တုအလေးချိန်စနစ်၊ နိုင်ငံခြားခရီးသွားမှတ်တမ်းနှင့် ကိုလိုနီခေတ်အစောပိုင်း monetary records
• မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် မန္တလေးစက်ဒင်္ဂါးနှင့် မြန်မာ့ခေတ်သစ်ငွေကြေးစနစ် စတင်ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ numismatic studies

Editor’s Note: “ငွေမသုံးခင်” ဆိုသော ခေါင်းစဉ်သည် စာဖတ်သူနားလည်လွယ်စေရန် အသုံးပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာဒေသတွင် ပျူခေတ်ကတည်းက ဒင်္ဂါးအထောက်အထားများ ရှိပြီး နောက်ပိုင်းခေတ်များတွင်လည်း barter၊ commodity payment၊ weighed silver နှင့် coin တို့သည် ဒေသနှင့်အချိန်အလိုက် အပြိုင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။